تفاوت در فرمت های ویدئویی

همانطور که می‌دانید، برنامه‌ها و اپلیکیشن‌های بسیاری از قبیل KMplayer و VLC وجود دارد که تقریبا می‌توانند هر فرمت ویدیویی را روی کامپیوتر شما اجرا کنند. اما واقعا چرا این همه فرمت ویدیویی مختلف داریم؟ آیا در حقیقت تفاوت زیادی میان DivX و XviD یا MP4 و MKV وجود دارد؟ هنگامی‌که یک دی وی دی را تبدیل می‌کنیم یا به شکار و دانلود فیلم روی اینترنت می‌رویم، بهتر است به دنبال کدام فرمت باشیم؟



دنیای فرمت‌های ویدیویی می‌تواند بسیار گیج کننده باشد، اما تنها چند نکته کوچک وجود دارد که واقعا لازم است آنها را بدانیم. اولین نکته قابل اشاره این است که فرمت ویدیویی چیزی گسترده تر از همین پسوند فایل‌های ویدیویی است. پسوندی مانند AVI در حقیقت یک codec با فشرده ساز ویدیویی نیست، بلکه فقط یک ظرف یا container است. container یک فرمت خاص فایل است که می‌تواند codecهای مختلفی از قبیل DivX یا x264 را برای فشرده سازی اطلاعات استانداردهای ویدیویی مشخصی (مانند MPEG‪-‬۴ و H‪.‬۲۶۴)، مورد استفاده قرار دهد.


codec چیست؟

بسیاری از ویدیوهایی که شما از دور و اطراف جمع می‌کنید، به شکلی فشرده شده اند، یعنی اینکه به گونه ای تغییر یافته و اصلاح شده اند که فضای کمتری از‌هارد دیسک کامپیوتر شما را اشغال کنند. برای مثال، یک دیسک بلوری معمولا حدود ۳۰ تا ۵۰ گیگابایت حجم دارد، که برای یک فرد عادی خیلی بیشتر از آن است که بخواهد آن را دانلود کرده یا روی‌هاردش نگهداری کند. پس ما فیلم‌ها را فشرده می‌کنیم تا آنها را بهتر مدیریت و نگهداری کنیم، هرچند که معمولا کمی‌از کیفیت تصویری آنها را از دست می‌دهیم.

 

یک codec اطلاعات را فشرده ساخته و از حالت فشرده خارج می‌کند. کدک فایل ویدویی را ترجمه کرده و تعیین می‌کند که چگونه بر روی صفحه نمایش داده شود. معمولا تعداد زیادی codec به صورت پیش فرض بر روی کامپیوتر شما نصب هستند. اما شما می‌توانید بسته‌های آماده codec اضافی را هم برای امکانات بیشتر بر روی سیستم عامل تان نصب کرده و یا اینکه از برنامه‌های پخش ویدویی قدرتمندی همچون VLC و KmPlayer استفاده کنید.

دو بسته codec مناسب که استفاده از آن می‌تواند شما را از نصب بسیاری برنامه‌های جانبی بی نیاز کند، عبارتند از:

K-Lite Basic

Combined Community Codec Pack

و برخی از codec‌های رایج و مشهور:


FF mpeg:

که شامل فرمت‌هایی همچون MPEG-2 که در دی وی دی استفاده می‌شود و فرمت MPEG-4 که فرمت استاندارد اپل در آی تیونز استور است‫.‬


DivX:

با نوع مشخصی از فایل‌های MPEG-4 کار می‌کند و معمولا برای Rip و تبدیل دی وی دی‌ها در دوران قبل از روی کار آمدن کیفیت‌های HD استفاده می‌شد‫.‬


XviD:

یک نسخه بازمتن از DivX است که در سایت‌های اشتراک فیلم بسیار محبوبیت دارد‫.‬


x264:

که ویدیوهای با فرمت H.264 را فشرده می‌کند و برای ویدیوهای اچ دی بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد‫.‬ فرمت ویدویی H.264 با نام MPEG-4 AVC هم شناخته می‌شود‫.‬

البته codec های بسیار متفاوتی در بازار موجود است و واقعا با همراهی انواع مختلف استانداردهای MPEG می‌توانند حسابی گیج کننده باشند. اما به نظرم بهتر است که خودتان را چندان درگیر آنها نسازید و فقط مواردی را که در ادامه به آن اشاره می‌کنیم، به خاطر بسپارید.


Container چیست؟

یک Container در واقع یک بسته از فایل‌ها است که در ظاهر به صورت یک پسوند و فایل واحد مورد استفاده قرار می‌گیرد. معمولا Container ترکیبی از یک کدک ویدیویی و یک کدک صوتی و چیزهای دیگری از جمله زیرنویس است. کانتینرها به شما اجازه می‌دهند که یک codec برای ویدیو و یک codec برای صدا انتخاب کنید. که با این روش صدای دالبی را با کیفیت بالایی به همراه ویدیویی فشرده و کم حجم در اختیار خواهید داشت. یا اینکه می‌توانید صدا را به صورت فشرده و mp3 درآورید تا فایل نهایی فیلم تان جای کمتری را اشغال کند. یک فایل کانتینر به شما این امکان را می‌دهد که کنترل بیشتری بر روی نحوه ضبط یا تبدیل فیلم‌های تان داشته باشید. Containerهای مشهور و پرکاربرد عبارتند از:

AVI

Matroska: که به صورت پسوند MKV استفاده می‌شود

MP4: که بیشترین محبوبیت را در فروشگاه آی تیونز اپل دارد‫.‬ البته گاهی اوقات به صورت پسوند M4V هم دیده می‌شود، اما در واقع همان کانتینر یکسان است‫.‬

MOV: که توسط اپل ایجاد شده است

تفاوت مهم میان کانتینرهای مختلف تنها در کدک‌های متفاوتی که پشتیبانی می‌کنند نیست، بلکه در دیگر امکاناتی است که در اختیارتان می‌گذارند، همانند بخش بندی یا زیرنویس‌ها. این روزها MKV یک کانتینر به شدت محبوب است. دلیل اصلی آن هم پشتیبانی از تقریبا همه کدک‌های ویدیویی موجود و قابلیت‌های کاربردی و از همه مهم تر بازمتن بودنش است.

خب، از کدامیک باید استفاده کنیم؟

این روزها اگر گشتی در وب بزنید تنها با تعداد کمی‌کانتینر و کدک ویدویی روبرو می‌شوید. DivX و XviD (همان همراه بازمتن DivX)در ویدیوهای با کیفیت استاندارد یا SD مانند فیلم‌های تبدیل شده از روی دی وی دی، پرکاربرد هستند . اما کم کم از رده خارج می‌شوند و حالا دیگر برای تبدیل دی وی دی به کار نمی‌روند. برنامه محبوبی همچون Handbrake از سه کدک ویدیویی و دو کانتینر پشتیبانی می‌کند. H‪.‬۲۶۴ که در Handbrake به صورت پیش فرض مورد استفاده قرار می‌گیرد، بهترین کیفیت را در اختیار شما قرار می‌دهد. اما اگر بیش از کیفیت نگران حجم و سرعت کار هستید، می‌توانید سراغ MPEG‪-‬۴ بروید.

هر دو کانتینر MKV و MP4 از استاندارد ویدیویی اچ دی H‪.‬۲۶۴ پشتیبانی می‌کنند، اما معمولا همیشه استفاده از MKV به دلیل قابلیت‌های بیشتری که دارد، پشتیبانیش از کیفیت صدای بالاتر و مهم تر از همه بازمتن بودنش، بهتر است. تنها ایراد MKV این است که همه برنامه‌ها و دستگاه‌ها از آن پشتیبانی نمی‌کنند. بنابراین اگر می‌خواهید ویدیو را روی آی پد، اپل تی وی یا ایکس باکس ۳۶۰ خود بگذارید، بهتر است همان پسوند MP4 را انتخاب کنید. اما اگر قصد تماشای آن با VLC یا KMPlayer و XBMC یا دیگر برنامه‌هایی که از پسوند MKV پشتیبانی می‌کنند را دارید، در انتخاب آن شک نکنید.